Δεξιόχειρες ή αριστερόχειρες;

Δημοσιεύτηκε: 6:58 πμ Ιούνιος 17th, 2013  


left

Μέχρι πρότινος θεωρούσαμε δεδομένο ότι η επικράτηση της χρήσης του δεξιού χεριού για τις καθημερινές δραστηριότητες περιορίζεται στους ανθρώπους, καθώς μόνο αυτοί διαθέτουν μη συμμετρικό εγκέφαλο, με διαφορετικά καθήκοντα για το δεξί και το αριστερό ημισφαίριο.
Οι επιστήμονες εκτιμούσαν πως η συγκεκριμένη ανατομική διάκριση εμφανίζεται αποκλειστικά στον άνθρωπο. Κατά τη άποψή τους, το αριστερό ημισφαίριο, που λειτουργεί ως κέντρο για τη γλώσσα, και η κινητική δεξιότητα του δεξιού μας χεριού συνιστούν αποκλειστικά χαρακτηριστικά του ανθρώπινου είδους. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο μελέτησαν ζώα που στις καθημερινές ασχολίες τους δείχνουν να επιλέγουν τη μία ή την άλλη πλευρά του σώματός τους. Ως εκ τούτου, οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι η μη συμμετρική λειτουργία του εγκεφάλου είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στο ζωικό βασίλειο, με παραδείγματα από όλα τα είδη των θηλαστικών.
Όπως εκτιμούν πολλοί ειδικοί, μεταξύ των οποίων ο νευροψυχολόγος Giorgio Vallortigara του Πανεπιστημίου Trento της Ιταλίας και η βιολόγος, ειδική στη μελέτη της συμπεριφοράς, Lesley Rogers του Πανεπιστημίου Νέας Αγγλίας στην Αυστραλία, αυτή η ιδιότητα ίσως προέρχεται από έναν κοινό πρόγονο των σπονδυλόζωων που έζησε πριν από μισό δισεκατομμύριο χρόνια. «Είναι πολύ πιθανό να εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε πανάρχαιο σπονδυλόζωο, γι’ αυτό παρατηρούμε σήμερα το ίδιο φαινόμενο σε ερπετά, άνουρα (δίχως ουρά) αμφίβια, πουλιά και θηλαστικά. Διαπιστώνουμε επίσης ότι αυτός ο διαχωρισμός λειτουργιών είναι παρόμοιος» επισημαίνει ο Giorgio Vallortigara. Οι μελέτες τους κατατείνουν στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω εξειδίκευση των δύο ημισφαιρίων δεν εμφανίστηκε ξαφνικά κατά την εξέλιξη του ανθρώπου. Εκδηλώθηκε, όπως όλα δείχνουν, πολύ παλιά στα πρώτα σπονδυλόζωα. Η μη συμμετρική λειτουργία των δύο ημισφαιρίων έγινε επειδή προφανώς ο εγκέφαλος λειτουργεί πιο αποτελεσματικά έτσι.

Διαφορετικά καθήκοντα
Ο εγκέφαλος είναι συμμετρικός (όπως και το σώμα μας) και οργανωμένος σε δύο ημισφαίρια. Καθένα τους δέχεται ερεθίσματα, ελέγχοντας παράλληλα τις κινήσεις της δεξιάς ή της αριστερής πλευράς, και μεταξύ τους
ανταλλάσσουν πληροφορίες. Κάθε ημισφαίριο ελέγχει χιαστί την αντίθετη πλευρά του σώματος, δηλαδή το δεξί την αριστερή πλευρά και το αριστερό τη δεξιά.
Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες έχουν συγκεντρώσει πολλά παραδείγματα ζώων που δείχνουν προτίμηση στη χρήση της δεξιάς ή της αριστερής πλευράς του σώματός τους. Μπορούμε να το διαπιστώσουμε παρατηρώντας τα στην καθημερινή αναζήτηση της τροφής τους. Eχει παρατηρηθεί ότι ψάρια, ερπετά και άνουρα αμφίβια, όπως οι βάτραχοι, προτιμούν να πιάνουν την τροφή τους από τα δεξιά, δηλαδή από τη δεξιά
οπτική γωνία, που ελέγχεται από το αριστερό ημισφαίριο. Πολλά πουλιά επίσης ψάχνουν για τροφή χρησιμοποιώντας το δεξί τους μάτι και τσιμπολογούν κατά προτίμηση από τη δεξιά πλευρά.
Η Lesley Rogers, κατά τη διάρκεια πειραμάτων με κοτόπουλα τη δεκαετία του ’70, διαπίστωσε ότι όταν ενέχεε ειδική ουσία στην αριστερή πλευρά του εγκεφάλου τα κοτόπουλα δεν μπορούσαν να διακρίνουν τα σπυριά του σιταριού από τα πετραδάκια. Όταν πάλι προσέθετε την ίδια ουσία στο δεξί ημισφαίριο, δεν προκλήθηκε κάποια αντίστοιχη επιπλοκή. Στα περισσότερα είδη παπαγάλων (έως και το 90%) παρατηρείται σαφής προτίμηση προς το αριστερό τους πόδι προκειμένου να πιάσουν και να κρατήσουν τον καρπό που στη συνέχεια θα επεξεργαστούν με το ράμφος τους. Το τελευταίο είναι γι’ αυτούς το σημαντικότερο όργανο του σώματός τους σε ό,τι αφορά την επεξεργασία αντικειμένων. Θα μπορούσε κάλλιστα να συγκριθεί με το δεξί μας χέρι, ενώ το αριστερό τους πόδι λειτουργεί όπως το αριστερό μας χέρι.
Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η προτίμηση παρατηρείται μόνο σε πουλιά που χρησιμοποιούν τα πόδια τους κατά την αναζήτηση της τροφής τους. Ερευνητική ομάδα συνέκρινε τα περιστέρια, που χρησιμοποιούν τα πόδια τους μόνο για να περπατούν, και τις κότες, που σκαλίζουν το έδαφος για να βρουν τροφή, με σκοπό να δει ποιο πόδι χρησιμοποιούν για να βγάλουν ένα κομμάτι μονωτικής ταινίας από το ράμφος τους. Τα περιστέρια χρησιμοποίησαν εξίσου και τα δύο πόδια, ενώ οι κότες επέλεξαν σαφέστατα το δεξί.

Δεν διαφέρουμε πολύ

Όλα τα νέα παραδείγματα ζώων που προτιμούν να χρησιμοποιούν τη μία πλευρά του σώματός τους καταδεικνύουν ότι η μη συμμετρική λειτουργία του εγκεφάλου δεν είναι αποκλειστικό γνώρισμα του ανθρώπου. Στην περίπτωσή μας ίσως εκφράζεται πιο αριστοτεχνικά, στα ζώα όμως εντοπίζουμε προδρόμους των λειτουργιών μας που τελειοποιήθηκαν στους προγόνους μας.
Ο Giorgio Vallortigara και η Lesley Rogers πιστεύουν ότι η προτίμηση του ανθρώπου να χρησιμοποιεί το δεξί χέρι ενισχύθηκε κατά την περίοδο που οι πρόγονοί μας άρχισαν να τρώνε μαγειρεμένη τροφή.
Αυτό πρόκειται για αποκλειστικά ανθρώπινο χαρακτηριστικό.
Η ανάγκη για καλύτερη και πιο προωθημένη επικοινωνία οδήγησε τον άνθρωπο στη σταδιακή βελτίωση της κινητικής δεξιότητας του δεξιού του χεριού, καθιστώντας σαφέστερη τη μη συμμετρική λειτουργία των δύο ημισφαιρίων.
Ακόμη κι αν δεχθούμε ότι ο εγκέφαλός μας είναι πιο περίπλοκος, είναι γεγονός ότι δεν διαφοροποιείται και τόσο από εκείνον των ζώων, όπως πίστευαν παλιά.

https://www.haniotika-nea.gr/

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Συμβουλές για παιδιά που είναι αριστερόχειρες

Αριστερόχειρας ή δεξιόχειρας; Συμβουλές για παιδιά που είναι αριστερόχειρα


 

Σχολιάστε το άρθρο

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί Required fields are marked *

*

Δημοφιλή άρθρα



Sorry. No data so far.

x

ΑΥΤΟ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΑΤΕ ?

Τα σημερινά θέματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων

Τα σημερινά θέματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων