Home / Ισπανικά / Άλλα άρθρα / Πέθανε ο σπουδαίος Μεξικανός συγγραφέας Κάρλος Φουέντες – Murió el escritor mexicano Carlos Fuentes

Πέθανε ο σπουδαίος Μεξικανός συγγραφέας Κάρλος Φουέντες – Murió el escritor mexicano Carlos Fuentes

Δημοσιεύτηκε: 10:37 πμ Μάιος 16th, 2012  


Πέθανε ο σπουδαίος Μεξικανός συγγραφέας Κάρλος Φουέντες –

Murió el escritor mexicano Carlos Fuentes

Ένας από τους σπουδαιότερους συγγραφείς του καιρού μας, ο Μεξικανός Κάρλος Φουέντες, άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 83 ετών, σε νοσοκομείο της μεξικανικής πρωτεύουσας.

Η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου όταν ο πρόεδρος του Μεξικού, Φελίπε Καλδερόν, έγραψε στο Twitter του: «Λυπάμαι βαθύτατα για το θάνατο του Κάρλος Φουέντες, του Μεξικανού και παγκόσμιου συγγραφέα που θαυμάζαμε και εκτιμούσαμε. Ας αναπαυθεί εν ειρήνη».

Ο Κάρλος Φουέντες ήταν από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Λατινικής αλλά και Βόρειας Αμερικής ενώ πολλά μυθιστορήματά του – όπως «Ο θάνατος του Αρτέμιο Κρους», η« Αύρα» και «Ο γέρο Γκρίνγκο»- μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες σε ολόκληρο τον κόσμο. Έγινε ευρύτερα γνωστός από το πρώτο του κιόλας μυθιστόρημα, «La región más transparente», το οποίο έγραψε στην ηλικία των 30 ετών.

Το «Gringo viejo» του 1985, ήταν το πρώτο βιβλίο που έγινε μπεστ σέλερ στις ΗΠΑ από Μεξικανό συγγραφέα, ενώ μεταφέρθηκε και στη μεγάλη οθόνη με τον τίτλο «Old Gringo», τέσσερα χρόνια αργότερα, με πρωταγωνιστές τον Γκρέγκορι Πεκ και την Τζέιν Φόντα.

Το 1979, ο Φουέντες τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Αλφόνσο Ρέγιες, το 1984 με το Εθνικό Βραβείο Επιστημών και το 1987 με το Βραβείο Θερβάντες. Το 1992 του απονεμήθηκε το ΣΤ’ Βραβείο Ιβηροαμερικανικής Λογοτεχνίας, ενώ το 1994 τιμήθηκε με το Βραβείο «Πρίγκιπας των Αστούριας».

Πηγή: www.naftemporiki.gr

Με αφορμή το θάνατο του Κάρλος Φουέντες, η Πρεσβεία του Μεξικού ανακοίνωσε ότι θα έχει βιβλίο συλλυπητηρίων που θα είναι διαθέσιμο για το κοινό την Παρασκευή 19 Μαϊου και τη Δευτέρα 21 Μαϊου από τις 10πμ έως τις 4μμ.
 
Πηγή www.ispania.gr

 

Murió el escritor mexicano Carlos Fuentes

Felipe Calderón confirmó la muerte de uno de los autores más importantes de las letras hispanas.

El reconocido escritor mexicano Carlos Fuentes, protagonista del ‘boom’ de la literatura latinomericana, falleció este martes en el hospital Ángeles del Pedregal, en Ciudad de México, a sus 83 años. (Vea la galería Recordando el paso de EL TIEMPO…Carlos Fuentes).

«Lamento profundamente el fallecimiento de nuestro querido y admirado Carlos Fuentes, escritor y mexicano universal. Descanse en paz», dijo el presidente de México, Felipe Calderón.

Las fuentes del hospital Ángeles del Pedregal no quisieron precisar cómo falleció el autor. «Sí, está aquí. Ha fallecido», dijeron en el servicio de urgencias de la clínica. (Lea: Fuentes, el hombre que guió la literatura en español a la modernidad)

«No hay más información porque eso depende del médico que está con su expediente», agregó la misma fuente. (Muestras de respeto y dolor en Latinoamérica por la muerte de Fuentes)

Otros medios de comunicación mexicanos han dado cuenta también del fallecimiento del autor citando fuentes próximas a su familia. (Vea diez obras inolvidables de Carlos Fuentes).

Fuentes, autor de novelas como ‘La región más transparente’, ‘La muerte de Artemio Cruz’ y ‘Gringo viejo’, falleció un día después de que fuera galardonado como doctor ‘Honoris causa’ por la Universidad de las Islas Baleares, debido a la calidad y extensión de su obra. (Vea una galería con las diez obras inolvidables de Fuentes)

Entre los muchos premios que recibió están el Cervantes (1987), el Príncipe de Asturias de las Letras (1994), el de Biblioteca Breve por la novela ‘Cambio de piel’ (1967), y el Nacional de Literatura de México (1984).

Además, se hizo acreedor a distinciones tales como la Orden de la Independencia Cultural Rubén Darío, otorgada por el Gobierno sandinista (1988); la Orden al Mérito en Chile (1993) y la española Gran Cruz de la Orden de Isabel la Católica (2008). 

‘Federico en su balcón’ fue la última obra de este prolífico maestro. En el libro, «Nietzsche aparece resucitado en un balcón a las cinco de la mañana y yo inicio con él una conversación», según contaba el escritor.

El autor comenzaría en estos días a escribir ‘El baile del centenario’, «una trilogía de la Edad Romántica que cubre desde la celebración del centenario de la independencia, en septiembre de 1910, que es organizada por Porfirio Díaz, y la celebración del fin del centenario, en 1920, que es organizada por Álvaro Obregón con José Vasconcelos, de manera que cubre diez años de la vida de México», explicaba el autor anotando que tenía ya muchos capítulos, notas y personajes.

A Fuentes lo sobrevive su esposa, la periodista mexicana Silvia Lemús, con quien se casó en segundas nupcias en la década de 1970, unión de la que nacieron sus hijos

Carlos Rafael, que padecía hemofilia y murió en 1999, a los 25 años, y Natasha, que falleció años después, a los 32 años, por causas desconocidas.

«Un abrazo a Silvia Lemus en estos difíciles momentos», dijo en su cuenta de Twitter la directora del Consejo Nacional para la Cultura y las Artes (Conaculta), Consuelo Sáizar.

El más mexicano que nació, por azar, en Panamá

Fuentes nació el 11 de noviembre de 1928, por azar, en Panamá y pasó sus primeros años en Quito, Montevideo y Rio de Janeiro, hasta establecerse durante su educación primaria en Estados Unidos, alternándola con vacaciones en México, donde, impulsado por su padre, afianzó su español y la defensa de sus raíces mexicanas.

La profesión de su padre, el diplomático Rafael Fuentes, le permitió visitar en su infancia numerosos países. Cursó los estudios primarios y secundarios en Argentina, Chile, Brasil, EE. UU. (durante ocho años) y otros países iberoamericanos por donde transcurrió su infancia y juventud.

Con 12 años leyó por primera vez ‘El Quijote’, aunque considera que su contacto primero con la literatura ocurrió durante uno de los destinos paternos, en Río de Janeiro, donde un pequeño
Carlos solía sentarse en las rodillas del gran polígrafo mexicano Alfonso Reyes, entonces embajador en Brasil y quien le recomendó estudiara Derecho, y así hizo en el Instituto des Hautes Etudes Internationales de Ginebra, a pesar de que su vocación literaria ya estaba decidida.

De regreso a México, continuó su formación en leyes con el maestro de Derecho Manuel Pedroso, español exiliado que le incitó a la lectura de los clásicos (Platón, Maquiavelo y Rousseau).

Entre 1950 y 1951, como diplomático, representó a su país en Ginebra ante la Organización Internacional del Trabajo (OIT).

Tres años después, trabajó en México en el Gabinete de Prensa del Ministerio de Asuntos Exteriores.

En su país fundó y dirigió, con Emmanuel Carballo, la ‘Revista Mexicana de Literatura’ (1955-1958), periodo en el que compatibilizó esta actividad con la dirección del Departamento de Relaciones Culturales de Exteriores.

También fue coeditor de ‘El espectador’ (1959-1961) y, en 1960, de ‘Siempre’ y ‘Política’.

Catedrático de Literatura en la Universidad de Princeton (EE. UU.), también impartió clases de español y literatura comparada en las Universidades estadounidenses de Columbia, Harvard y Pennsylvania, entre otras.

Entre 1974 y 1977 volvió a ocupar un puesto dentro del cuerpo diplomático y ese último año fue destinado a París como embajador, cargo del que dimitió en protesta por el nombramiento como primer embajador de México en España de Gustavo Díaz Ordaz, a quien el escritor responsabilizaba de los sangrientos acontecimientos de la Plaza de las Tres Culturas, de Tlatelolco (2 octubre 1968).

También, entre 1975 y 1976, presidió la delegación mexicana en la Conferencia Internacional de Cooperación Económica.

‘Terra Nostra’, un alegato en favor de la libertad individual en la sociedad moderna le valió el Premio Rómulo Gallegos (1977) y dio a conocer internacionalmente el nombre de este escritor, que contribuyó a la comprensión de la nueva novela latinoamericana y al examen de la sociedad y la historia mexicanas.

En su narrativa hay un propósito de analizar su ciudad, su país y su civilización. De ahí su visión crítica del mundo, a través de ‘collages’, referencias, analogías o citas, donde la reflexión y la poesía, la erudición y el sentimiento, responden a un interés crítico para con su sociedad y su tiempo. 
EFE

Πηγή: www.eltiempo.com

ΣΧΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ www.24grammata.com

«Η ΕΚΠΛΗΞΗ»
Σχόλιο στο έργο του Κάρλος Φουέντες, «Αύρα- Τα γενέθλια»

γράφει Απόστολος Θηβαίος

Διαβάστε όλη την εργογραφία του Φουέντες (Instituto Cervantes)

Υπάρχουν βιβλία που αντιστέκονται στη λήθη. Η ικανότητά τους αυτή, ξένη και ασύμβατη με την ανθρώπινη λησμοσύνη τους επιτρέπει να κατορθώνουν να διατηρήσουν στο έπακρο όλη τη συναισθηματική φόρτιση. Το περιεχόμενό τους καταφέρνει να παραμείνει ακραία όμορφο και μεταδοτικό, ακόμα και όταν ο χρόνος θα πρέπει φυσιολογικά να έχει αμβλύνει κάθε οξύτητα. Τέτοια βιβλία είναι ελάχιστα και συνιστά έκπληξη πρώτου μεγέθους όταν κάποιος ανυποψίαστος αναγνώστης βρεθεί στο δρόμο τους και αντιληφθεί ετούτη την ικανότητα. Πρόκειται για λογοτεχνικά έργα που παραμένουν ακμαία, ακόμα και όταν παρέλθει το ενδιαφέρον των κριτικών για αυτά ή πάψουν ακόμα να αποτελούν υλικό πρωτοσέλιδων σε ένθετα και περιοδικά λόγου. Η συναισθηματική φόρτιση παραμένει σε επίπεδα υψηλά, το ίδιο το έργο χάνει κάθε συνδεσιμότητα με τον συγγραφέα και αυθύπαρκτο, σύμπαν ολοκληρωμένο μετατρέπεται σε ένα δυναμικό πυρήνα αισθημάτων και ιδεών, ίσως προσωπικών μα την ίδια ώρα ικανών να μεταδοθούν με τον πιο άμεσο και καθολικό τρόπο.
Ένα τέτοιο βιβλίο συνιστά εκείνο του Μεξικάνου, διαπρεπούς λογοτέχνη Κάρλος Φουέντες. Η «Αύρα» έργο του 1962, αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας αναφοράς, σε μια προσπάθεια να αποτυπωθεί μία δίκαιη προσέγγιση απέναντι σε ένα μυθιστόρημα, το οποίο καταλύει τις τυποποιημένες μεθόδους και ρευστοποιείται, συνιστώντας έναν προφορικό, ονειρικό λόγο με αμείωτη ένταση και διαρκείς, επαναλαμβανόμενες «κορυφές.»
Ο Λατινοαμερικάνος συγγραφέας, φορέας μιας κουλτούρας με σαφείς, ισπανικές αφετηρίες, κατέχοντας επιδέξια την ορμή ενός αναγεννησιακού, «μπαρόκ» λόγου αποτελεί έναν κρίκο στην αλυσίδα των έργων εκείνων που κρατούν άρρηκτο το δεσμό της εθνικής αισθητικής με την προσωπική οραματική. Η ανάπτυξη του έργου πραγματοποιείται σε δεύτερο, ενικό πρόσωπο και με τούτο τον τρόπο ο Φουέντες καταφέρνει να απευθύνεται στον αναγνώστη, αποπειράται και το επιτυγχάνει τελικά ο λόγος του να είναι δεσμευτικός ακόμα και για την έμπειρη κάστα ενός κοινού με σαφή ροπή προς τη φιλαναγνωσία.
Όμως η επιλογή τούτης της αμεσότητας εξυπηρετεί την αναγκαία, εμπύρετη διάθεση ή πρόθεση του ίδιου του συγγραφέα. Ονειρικό, θεωρητικό και ακυρωτικό απέναντι στο ζήτημα του χρόνου, ανθρώπινο στην όψη και την ουσία του, καθώς το «σύντομο» του βίου απασχολεί έντονα τον συγγραφέα. Η «Αύρα» συνιστά ένα καθαρά, κοινωνικό μυθιστόρημα, αφού μες στα θέματά του θα εντοπίσει κανείς αναφορές στη γυναικεία πανουργία, τον κανόνα που θέλει τους νεότερους να καθοδηγούνται προς τα λάθη από τα κατάκοπα μέλη ενός «σοφού συμβουλίου», μια πρακτική που δεν μπορεί παρά να σκοτώνει τον ερωτισμό της νεότητας, το πάθος με το οποίο επιδέδεται εκείνη στην εκτίμηση της ίδιας της ζωής. Η θρησκευτική προσέγγιση, η ειδωλολατρική σχεδόν προσέγγιση του συγγραφέα αποτελεί την ένδειξη μιας σαφούς κοσμοθεωρίας με αδιαμφισβήτητες προεκτάσεις, τέτοιες ώστε το κείμενο να κατορθώνει να εντάξει μες στος κόλπους του πολλαπλά, νοηματικά επίπεδα με ποικίλους συσχετισμούς και εξειδικεύσεις. Η πυκνότητα του λόγου ίσως τούτο να πασχίζει να ερμηνεύσει. Με συμβολιστικές αναφορές, με μια περιεκτικότητα λαμπρά γλαφυρή, θέτονται με ασφάλεια οι αφορμές ώστε να αποτελεί εύκολη υπόθεση η κατηγοριοποίηση του Φουέντες στη βαθμίδα των νεωτεριστών συμβολιστών εκείνων που αντλούν τις ονειρικές διατυπώσεις τους μέσα από την ίδια την επικαιρότητα, φιλτράροντας ίσως το μεγαλύτερο μέρος  της καθημερινότητας, διαχέοντας μες στις απλές αναφορές τους όλη την ένταση και το υπονοούμενο του λόγου τους. Ο Φουέντες κατορθώνει να μεταποιήσει το νατουραλιστικό λόγο σε ποιητικό, αποδεικνύοντας, όχι μόνο τη δεινή ικανότητά του να δημιουργεί σύμπαντα εν παραλληλία αλλά και εκείνη την άποψη που θέλει την ποίηση και τη λειτουργία της έδαφος πρόσφορο για να ενσωματωθεί μια προσέγγιση πεζολογικού χαρακτήρα.
Η ονειρική αναλαμπή, ίδιο της κίνησης, μες στην οποία εντάσσεται ο Φουέντες ικανοποιείται από τη δόμηση των προσώπων του έργου, μα και τη δομή της υπόθεσης. Σε ένα ευρύτερο πεδίο θα μπορούσε τον ίδιο σκοπό να επιβεβαιώσει η ειδική σημασία την οποία δίνει ο συγγραφέας στη σκηνική διάρθρωση, τη δραματοποίηση   της πλοκής, την κληροδότηση σε αυτή των πιο βασικών και αληθινών παραγόντων της υπόθεσης, εμποτίζοντάς την με το στοιχείο του «προσωπικού», προικίζοντας αυτήν με ρυθμό ακμαίο, ενεστωτικό.

Διαβάζοντας την «Αύρα»,  ο αναγνώστης θα βρεθεί εμπρός σε μια αναπάντεχη έκπληξη. Το «θαυμαστό πραγματικό», διαρκώς παρόν μες στην ισπανόφωνη, λογοτεχνική παράδοσης μεριμνά ώστε να δηλωθεί η τιμή απέναντι στη νεότητα, εμπρός στη βία της, εκείνη με την οποία πλησιάζει τον παράγοντα της επιθυμίας. Ταλαντευόμενος ανάμεσα σε δυο κόσμους ο Φουνέτες, έχοντας σαφή καταγωγή στο μύθο  του Φάουστ, εξαντλείται ανάμεσα στο «τότε» και το «τώρα», την τραγική επικαιρότητα, αυτή που ήδη συνιστά την ανάμνηση του μέλλοντος ανάμνηση της νεότητας. Ο Μεξικάνος συγγραφέας μπορεί με την «Αύρα» να ενορχηστρώσει με αρτιότητα τη θέση του απέναντι στα ζητήματα της ιστορικής επανάληψης, της ανθρώπινης ματαιοδοξίας.
Το διήγημα «Γενέθλια», το οποίο συμπληρώνει την έκδοση της «Αύρας» και περιλαμβάνεται αυτοτελές μες στο ίδιο το έργο προϋποθέτει έναν άλλο χρόνο, μια άλλη πλοκή, η οποία όμως και πάλι επαναφέρει την ταλάντευση του συγγραφέα, καθιστώντας την κομβική για μια ευρεία καταννόηση του μηνύματος.  Δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί συμπληρωματικό το ένα αφήγημα για το άλλο, μα ένας αντικατοπτρισμός της τεχνικής και της θεματολογίας του Φουέντες. Η σαφής ερμηνεία της κοινής παρουσίας των δύο έργων μες στον ίδιο «οργανισμό», ίσως να μην ερμηνεύεται με επάρκεια από μια τέτοια θέση. Όμως ο κοινός τόπος στη θεματική, οι κοινές, αναφορές, επιτρέπουν σε εκείνον που γυρεύει απαντήσεις να εντοπίσει, έστω αυτόκλητα τις κοινές συνισταμένες δύο διαφορετικών ροπών, οι οποίες όμως εξακολουθούν να συνυπάρχουν και να συμπλέουν.
Το χαρακτηριστικό της χρονικής παλινδρόμησης, της τελικής επικράτησής της ως καίριου στοιχείο της τεχνικής του Φουέντες συνιστά μία προσωπική σημειολογία του συγγραφέα, έναν τρόπο να αποκωδικοποιηθεί η αίσθηση του πρώιμου αυτού έργου. Στην αλλόκοτη θεώρηση της πραγματικότητας, όπως διατυπώνεται από τον Φουέντες, η ονειρική αναλαμπή, αποτελεί την ψυχολογική ουσία του έργου. Αυτή προβλέπει και απαιτεί την αναζήτηση μιας αρχετυπικής αφετηρίας για το άτομο, τις φοβίες, τους δισταγμούς του. Το χιμαιρικό παρόν μπορεί να ερμηνευθεί μόνο μέσα από μια ταυτόχρονη εκτίμηση παρελθόντος και μέλλοντος, διακριτική, ώστε να μην κλονίζεται η πλοκή του έργου και να παραμένει αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη απέναντι στην εξέλιξη της μυθολογίας.
Η θρησκευτικότητα του κειμένου, ως ένα από τα στοιχεία της «προσωπικότητάς» του θα πρέπει να ιδωθεί από μια άλλη, ευρύτερη σκοπιά. Εκείνη της ηθικής θεώρησης, η οποία και δεν μπορεί να παραβλέψει την ουτοπική διαστρέβλωση διαχρονικών ρόλων, όπως εκείνων του προδότη και του δικαστή. Στα πρόσωπά τους, στην κρίση και την πράξη τους ο Φουέντες στηρίζει την κοσμοθεωρία του. Με άλλα λόγια στην ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη και τις αδυναμίες της, μες σε τούτα τα όρια ο συγγραφέας προσδιορίζει  την έννοια της ψυχής και της συνείδησης, ως μέσο για τη βίωση της έννοιας του ανθρώπου. Η σφαιρική και ευρεία οπτική του Κάρλος Φουέντες, έτσι όπως αποδίδεται στα πράγματα και τα πρόσωπα επιβεβαιώνει τη βαρύτητα των προθέσεών του και αποδίδει στο λόγο του υπόσταση και προοπτική τέτοια. Ο άνθρωπος που οικειοποιείται την ιστορική γραφή, ο ίδιος που μεταβάλει το λόγο σε πράξη και κίνηση, ο άνθρωπος που διαστέλλει και συστέλλει μοιραία τα χρονικά πλαίσια, επιχειρώντας πάντα πορείες, οι οποίες συνηγορούν προς την αιωνιότητα. Το διαρκές συνιστά όραμα του Φουέντες, η ιστορία δεν αρκεί. Στο ανθρώπινο πρόσωπο και μόνο σε αυτό μπορεί κανείς να αντικρίσει ολόκληρη την πυκνότητα της πράξης, την ένταση του συναισθήματος, τη θέαση του παρελθόντος και την παροντική στάση. Ο χρόνος για τον Φουέντες διασπάται μόνο από την ανθρώπινη επιλογή και ακριβώς σε αυτό το απόσταγμα, συνοψίζεται το νόημά του. Από αυτό εκπορεύεται η συγγραφική του πρόθεση.
Η φιλοσοφική θεώρηση ενός έργου σαφώς και δεν μπορεί να αποτελέσει κριτική αξιόπιστη, αφού μόνο ως μια ανυπόφορη υποκειμενικότητα μπορεί να εκληφθεί. Μελετώντας το έργο του Φουέντες, αντιπαραβάλλοντας τις αναγνωστικές εμπειρίες απέναντι σε θέματα κοινότυπα, το ενδιαφέρον στο οποίο κανείς θα οδηγηθεί δεν αποτελεί η τεχνική ή η περιεκτικότητα, στοιχεία αναγνωρισμένα στο έργο του Κάρλος Φουέντες. Εκείνο που διαπρέπει στο έργο είναι η αλλόκοτη, μυθιστορηματική ιδέα, γέννημα του συγγραφέα, μια εκτίμηση που αποδίδεται με συστολή από τον γράφοντα. Ο ανθρώπινος χρόνος θα τελειώσει, ολοκληρωμένος πια, όταν θα τελειώσει και ο τελευταίος άνθρωπος. Είτε αυτός συνιστά μια αντιληπτή, ρεαλιστική ύπαρξη, είτε πάλι αποτελεί προϊόν της μνήμης, ενδυόμενος τον οποιοδήποτε ιστορικό ή αδιάφορο ρόλο. Η θεώρηση αυτή σαφώς και μπορεί να θεωρηθεί ως καίρια έκπληξη, ικανή να αναδείξει μία συγγραφική και ανθρωπολογικής φύσεως, πρωτοπορία.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ

ΑΥΓΗ

Carlos Fuentes, ένας χρήσιμος κλασικός…

Του Βασίλη Ρούβαλη

Στη Λατινική Αμερική έχει θεωρηθεί ταγός πνευματικής ελευθερίας και πολιτισμικής ταυτότητας (και ειδικότερα στην πατρίδα του – κάτι που ο ίδιος αποποιήθηκε απολύτως ως διεθνιστής), για όλους εκείνους τους λαούς που έχουν υποφέρει από τη δυτική κυριαρχία. Όχι τυχαία, εάν προσέξει κανείς ότι τα βιβλία του αντανακλούν την πραγματικότητα, αλλά και μια άλλη, καινούργια πραγματικότητα με καινούργιους χρόνους για τους αναγνώστες του

«Το μυθιστόρημα μετατρέπει το παρελθόν σε μνήμη, το μέλλον σε επιθυμία, όμως και τα δύο συμβαίνουν σήμερα»

«Δεν καταφέρνουν να του ξεφύγουν ούτε τα τερτίπια της πολιτικής» έλεγε αποφθεγματικά ο πρέσβης του Μεξικού απευθυνόμενος στο κοινό που είχε βρεθεί στη Στοά του Βιβλίου, το 2003, για να παρακολουθήσει την ομιλία του Κάρλος Φουέντες. Αγαπητός συγγραφέας για τους Ελληνες βιβλιόφιλους, ο Μεξικάνος διανοούμενος απεβίωσε ξαφνικά την περασμένη Πέμπτη. Το κενό που αφήνει ο συγγραφέας της «Ανήσυχης παρέας», του «Θανάτου του Αρμένιο Κρους» και των «Κρυστάλλινων συνόρων» είναι σοβαρό˙ επηρεάζει την καλλιέργεια της αντιληπτικότητας του κόσμου, την επιδίωξη προφητικής ερμηνείας της πραγματικότητας ως στοίχημα απέναντι στο μέλλον, την ανάλυση του ατομικού και του συλλογικού διακυβεύματος, ωφέλιμα και πειστικά, μετά το αδιέξοδο τέλος του 20ού αιώνα.

Φτάνοντας στην ηλικία των 84 ετών, μπορούσε να δηλώσει ικανοποιημένος από την προσέγγιση του ανθρώπινου πολύπτυχου μέσα από τα λογοτεχνικά έργα του αλλά και από τα κείμενά του που σφραγίζουν την παρουσία ενός πολιτικού όντος με ξεκάθαρη τοποθέτηση αναφορικά με την εξέλιξη της ανθρωπότητας: η συνέχιση των πολιτισμών, η αδηφάγος καπιταλιστική νοοτροπία στον παγκόσμιο χάρτη, η σισύφεια ενδυνάμωση της ύπαρξης – όλα εκείνα τα θέματα που επανέρχονται στο προσκήνιο της κρίσης κι επηρεάζουν τις απαρχές ενός αιώνα ήδη σκιασμένου.

Ο Κάρλος Φουέντες αποτελεί μια πνευματική προσωπικότητα με διεθνές κύρος αναμφίβολα, αξιοποιώντας τη δυνατότητα να γίνεται αδίστακτα ειλικρινής και περιεκτικός στον λόγο του, επιδραστικός άμεσα και με μια έννοια κάπως επίπλαστη: «ένας σύγχρονος κλασικός». Στη Λατινική Αμερική έχει θεωρηθεί ταγός πνευματικής ελευθερίας και πολιτισμικής ταυτότητας (και ειδικότερα στην πατρίδα του – κάτι που ο ίδιος αποποιήθηκε απολύτως ως διεθνιστής), για όλους εκείνους τους λαούς που έχουν υποφέρει από τη δυτική κυριαρχία. Όχι τυχαία, εάν προσέξει κανείς ότι τα βιβλία του αντανακλούν την πραγματικότητα, αλλά και μια άλλη, καινούργια πραγματικότητα με καινούργιους χρόνους για τους αναγνώστες του. Γράφει ο ίδιος γι’ αυτό:

«…Το παρελθόν αναδίδεται από τα μουσεία, το μέλλον από την ανατροπή μιας ασύλληπτης ιδεολογικής υπόσχεσης. Το μυθιστόρημα μετατρέπει το παρελθόν σε μνήμη, το μέλλον σε επιθυμία, όμως και τα δύο συμβαίνουν σήμερα, στο παρόν του αναγνώστη που, διαβάζοντας, αναπολεί και ποθεί». Με αυτή την άποψη δίνει «φωνή» σʼ όλες εκείνες τις κοινωνίες -του Μεξικού, της Αργεντινής, της Χιλής και των υπολοίπων- που πάσχουν από την έλλειψη αφετηριών, που αντιλαμβάνονται την ύπαρξή τους ως αμάλγαμα ενός αινιγματικού κόσμου ιθαγενών και πάσης φύσεως τυχοδιωκτών Ευρωπαίων και Αφρικανών μεταναστών, που βιώνουν ένα παρόν χωρίς βέβαιη διαδρομή στο μέλλον.

Ο ίδιος γεννήθηκε στον Παναμά, αλλά έζησε μετακινούμενος σε διάφορες χώρες εξαιτίας της διπλωματικής ιδιότητας του πατέρα του. Από τις Ηνωμένες Πολιτείες έως τη Χιλή και αργότερα, ο ίδιος ως διπλωμάτης καριέρας, από την Πόλη του Μεξικού έως το Λονδίνο και το Παρίσι, στάθηκε δυνατό νʼ αντιληφθεί τη σημασία και τη δυναμική της πολυπολιτισμικότητας. Ισχυρίζεται ότι η κοσμοπολίτικη θέαση της ζωής μπορεί νʼ αποβεί ωφέλιμη για τον σύγχρονο άνθρωπο εφόσον συνειδητοποιήσει τις προτεραιότητες της ανθρώπινης ανάπτυξης, βελτιώσει τις συνθήκες μιας πραγματικής ευμάρειας από τη βάση της κοινωνίας και προσφέρει «μια κοινωνία πολιτών που δεν ζει στον αέρα. Χρειάζεται την προστατευτική στέγη της δημοκρατίας και τους θρεπτικούς χυμούς της πολιτιστικής ρίζας» (βλ. κεφάλαιο Κοινωνία των πολιτών, στον τόμο «Σε αυτά πιστεύω», Καστανιώτης, 2002).

Δεν είναι τυχαία η υποστήριξη που παρείχε ο Κάρλος Φουέντες στην Κουβανική Επανάσταση αλλά και τη σταδιακή υποχώρησή του από το μοντέλο που προήγαγε ο Φιντέλ Κάστρο. Ως εκπρόσωπος του Μεξικού, σε παραλληλισμό με τη διπλωματική δράση του άλλου σπουδαίου συμπατριώτη του, του ποιητή Οκτάβιο Πας, επιδίωξε να υπερασπίσει το δίκαιο ελεύθερης βούλησης των λαών, την πρόοδο και την ανταπόκριση στις προκλήσεις της ιστορικής στιγμής, λίγο μετά το τέλος των δύο μεγάλων πολέμων. Και επικεντρώνοντας στη διεθνή κατάσταση πραγμάτων, έκανε λόγο για μια νέα Αριστερά, η οποία θα έχει ως αποστολή να ρυθμίζει την παγκοσμιοποίηση με δημοκρατικό παρονομαστή. Και υποστήριξε σθεναρά την άποψη ότι το ζητούμενο της νέας, αναδυόμενης Αριστεράς είναι η αξιοποίηση ενός νέου ιστορικού πεδίου δράσης, με ισότητα στις ευκαιρίες κάθε ατόμου, με κοινωνική αλληλεγγύη, πολιτικές δομές, δημιουργία αγαθών μέσα από την ανάπτυξη και την ορθολογική κατανομή των πόρων.

Στο πλούσιο βιογραφικό του αναγράφονται πολλά βραβεία (με σπουδαιότερο το Βραβείο Θερβάντες, το κορυφαίο στον ισπανόφωνο κόσμο), αλλά δεν έφτασε να τιμηθεί με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Σχεδόν κάθε χρόνο το όνομά του αναφερόταν μεταξύ εκείνων που, με πνεύμα τζογαδόρικο, πιθανώς θα ελάμβανε την ανώτερη διάκριση. Κανένας δεν ξέρει ακριβώς τι σκεφτόταν ο ίδιος και για το κατά πόσο θα ευτυχούσε από μια τέτοια είδηση στα διεθνή Μέσα Ενημέρωσης, καθώς έκανε λόγο για μικρές, προσωπικές ευτυχισμένες ώρες και από την άλλη για «συλλογικές ικανοποιήσεις».

Ο Κάρλος Φουέντες έχει υπογράψει πάνω από 50 βιβλία. Δοκιμάστηκε στο διήγημα και το μυθιστόρημα, έγραψε ποιήματα, εμπνεύστηκε θεατρικά έργα, γεύτηκε την αίσθηση του κινηματογράφου μέσα από τις λέξεις του, αποτύπωσε την πολυεπίπεδη σκέψη του σε δοκιμιακά κείμενα. Από τη μία, αποτέλεσε συγγραφέα ευπωλήτων μυθιστορημάτων, από την άλλη παρέμεινε σχεδόν άγνωστος σε μεγάλη μερίδα του μαζικού αναγνωστικού κοινού που ικανοποιείται από τα προϊόντα της σύγχρονης βιομηχανίας του βιβλίου.

Αυτό που αναντίρρητα πέτυχε ως συγγραφέας είναι η επίδραση που ως ίχνος αφήνει σε κάθε αναγνώστη του ώστε να επανέρχεται στις σελίδες του και νʼ ανακαλύπτει μια νέα αναγνωστική πτυχή τους. Είναι ακόμη η αίσθηση της βαρύτητας του λόγου, της αισθητικής ταυτότητας και του διανοητικού ορίου που υποχρεώνει ο Φουέντες να τοποθετηθεί όποιος τον προσεγγίζει. Είναι, τέλος, αυτός ο απόηχος από κάθε τι που προσφέρει ο συγγραφέας στον παραλήπτη, ώστε ο τελευταίος να το αξιοποιήσει για τον εαυτό του, για τη ζωή του άμεσα, επιδραστικά και εν τέλει ωφέλιμα. Είναι ο ίδιος ο Κάρλος Φουέντες που όσο ελάχιστοι άλλοι λογοτέχνες έπλασε το δικό του αλφαβητάριο στον χώρο και τον χρόνο που έζησε.


 

Σχολιάστε το άρθρο

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί Required fields are marked *

*

Δημοφιλή άρθρα



Sorry. No data so far.

x

ΑΥΤΟ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΑΤΕ ?

Η μεγαλύτερη διεθνής έκθεση για μεταπτυχιακά επιστρέφει στην Ελλάδα

Η μεγαλύτερη διεθνής έκθεση για μεταπτυχιακά επιστρέφει στην Ελλάδα Η QS – ...